شکستن دندان آسیاب؛ از علل پنهان تا سریع ترین درمان ها
اگر همین حالا با شوک ناشی از شکستن دندان آسیاب مواجه شده اید، نگران نباشید؛ شما در حال مطالعه دقیق ترین راهنما برای نجات دندان خود هستید. دندان های آسیاب قهرمانان جویدن و اولین ایستگاه سیستم گوارش ما هستند و هرگونه آسیب به آن ها می تواند سلامت عمومی بدن را مختل کند. در این مقاله یاد می گیرید که در لحظات بحرانی چه اقداماتی انجام دهید تا از دست رفتن دائمی دندان جلوگیری کنید و با بهترین روش های درمان آشنا شوید.
چرا دندان آسیاب می شکند؟ (بررسی علل اصلی)
دندان های خلفی یا همان آسیاب، به دلیل تحمل بیشترین فشار هنگام جویدن، بیش از سایر دندان ها در معرض آسیب هستند. اما علت شکستن دندان آسیاب همیشه یک اتفاق ناگهانی نیست؛ گاهی ترکیبی از عوامل داخلی و خارجی باعث این حادثه می شود:
- پوسیدگی های پنهان (شایع ترین علت): بسیاری از شکستگی ها زمانی رخ می دهند که پوسیدگی از بین دندان ها شروع شده و ساختار مینا را از داخل پوک کرده باشد. در این حالت دندان از بیرون سالم به نظر می رسد، اما به دلیل توخالی شدن، با یک فشار کوچک فرو می ریزد.
- فشار بیش از حد ناشی از دندان قروچه: اگر صبح ها با درد فک بیدار می شوید، احتمالا دچار دندان قروچه هستید. این فشار مداوم در خواب باعث ایجاد ترک های میکروسکوپی در دندان های آسیاب شده و در نهایت منجر به شکستن آن ها می شود.
- خالی شدن زیر پرشدگی های قدیمی: مواد ترمیمی مانند آمالگام یا کامپوزیت عمر مفیدی دارند. وقتی پیوند بین ماده پرکننده و دندان ضعیف شود، باکتری ها به زیر آن نفوذ کرده و با ایجاد پوسیدگی ثانویه، تکیه گاه دندان را از بین می برند.
- ضربه ناگهانی یا جویدن اجسام سخت: گاهی قدرت دندان حریف سختی برخی خوراکی ها نمی شود. برخورد ناگهانی با هسته خرما، سنگریزه موجود در حبوبات یا حتی عادت اشتباه شکستن پسته با دندان، از عوامل اصلی لب پریدگی و شکستگی های وسیع هستند.
انواع شکستگی دندان آسیاب؛ مشکل شما چقدر جدی است؟
تشخیص نوع شکستگی، اولین قدم برای تخمین هزینه و نوع درمان است. دندانپزشکان معمولا شدت شکستن دندان آسیاب را به گروه های زیر تقسیم می کنند تا بهترین استراتژی را برای نجات دندان انتخاب کنند:
ترک های مویی یا سطحی
این ها ترک های بسیار ظریف و مویی هستند که فقط در لایه بیرونی یعنی مینای دندان دیده می شوند. این ترک ها معمولا در اثر مرور زمان و فشارهای جزئی ایجاد می شوند، دردی ندارند و سلامت دندان را تهدید نمی کنند؛ اما از نظر زیبایی ممکن است آزاردهنده باشند.
شکستن لبه یا کاسپ دندان
کاسپ ها همان برجستگی های روی سطح جویدن دندان آسیاب هستند. وقتی یکی از این برجستگی ها بشکند، معمولا به عصب دندان آسیبی نمی رسد و درد شدیدی حس نمی کنید. با این حال، لبه های تیز ناشی از لب پریدگی دندان می تواند باعث زخم شدن زبان یا بافت گونه شود و جویدن را دشوار کند.
شکستگی عمیق تا زیر خط لثه
این وضعیت زمانی رخ می دهد که خط شکستگی به سمت ریشه حرکت کرده و از مرز لثه عبور کند. درمان این نوع شکستگی چالش برانگیز است؛ چراکه برای بازسازی دندان، ابتدا باید جراحی افزایش طول تاج انجام شود تا دندانپزشک بتواند روکش را روی بخش سالمی از دندان سوار کند.
شکستن عمودی دندان یا ریشه
این بحرانی ترین حالت شکستن دندان آسیاب است. در این شرایط، ترک از ریشه شروع شده و به سمت بالا (تاج دندان) حرکت می کند. به دلیل احتمال بالای عفونت و عدم امکان چسباندن مجدد ریشه، در اکثر مواقع دندان غیرقابل نگهداری تشخیص داده شده و گزینه ایمپلنت دندان به بیمار پیشنهاد می شود.
اقدامات فوری: وقتی دندان آسیاب شکست چه کنیم؟
اگر همین حالا با حادثه شکستن دندان آسیاب مواجه شده اید، حفظ آرامش و انجام این ۴ گام حیاتی در کوتاه ترین زمان ممکن، شانس نجات دندان شما را به شدت افزایش می دهد:
- دهان را با آب گرم بشویید: بلافاصله دهان خود را با آب ولرم آب کشی کنید تا محل آسیب دیده از ذرات غذا، آلودگی یا خرده های دندان پاک شود.
- خونریزی را کنترل کنید: در صورت وجود خونریزی، یک تکه گاز استریل یا پارچه تمیز و مرطوب را روی محل شکستگی قرار داده و به مدت ۱۰ دقیقه با فشار ملایم نگه دارید تا خونریزی متوقف شود.
- بدون معطلی با دندانپزشک تماس بگیرید: زمان در درمان دندان شکسته حرف اول را میزند. برای جلوگیری از عفونت و آسیب به عصب، باید در اولین فرصت (ترجیحا زیر ۲ ساعت) توسط متخصص معاینه شوید.
- اگر درد دارید، از مسکن های معمولی مثل ژلوفن استفاده کنید.
- اگر لبه دندان تیز شده و زبان را اذیت می کند، می توانید روی آن را با یک تکه موم دندانپزشکی یا حتی آدامس بدون قند بپوشانید تا به مطب برسید.
روش های درمان دندان آسیاب شکسته
پس از مراجعه به دندانپزشکی، ابتدا یک عکس رادیوگرافی از دندان شما گرفته می شود تا عمق آسیب مشخص گردد. بسته به اینکه شکستن دندان آسیاب تا چه حد پیشروی کرده باشد، یکی از روش های زیر برای ترمیم انتخاب می شود:
باندینگ و کامپوزیت؛ برای شکستگی های جزئی
اگر دندان شما دچار لب پریدگی کوچک شده یا فقط لبه آن شکسته است، «باندینگ کامپوزیت» سریع ترین و ارزان ترین راه است. در این روش، دندانپزشک با استفاده از مواد همرنگ دندان، بخش از دست رفته را بازسازی می کند. این درمان معمولا در یک جلسه انجام شده و نیاز به تراش زیادی ندارد.
اینله و آنله (Inlay/Onlay)؛ ترمیم های نیمهکامل
زمانی که بخش بزرگی از دندان از بین رفته اما ساختار باقیمانده هنوز قدرت کافی را دارد و به عصب نرسیده است، از «اینله» یا «آنله» استفاده می شود. این قطعات که در لابراتوار ساخته می شوند، مانند تکه های پازل روی دندان قرار می گیرند و استحکام بسیار بیشتری نسبت به پرکردگی های معمولی دارند.
روکش دندان (Crown)؛ محافظ نهایی
اگر دندان شما به دلیل پوسیدگی وسیع یا شکستگی بزرگ ضعیف شده باشد، روکش دندان بهترین گزینه برای جلوگیری از خرد شدن کامل آن است. روکش مانند یک کلاهک محافظ روی دندان قرار می گیرد و فشار جویدن را در کل سطح دندان پخش می کند تا از شکستن مجدد دندان آسیاب جلوگیری شود.
عصب کشی؛ نجات دندان از درد
اگر شکستگی به مرکز دندان (پالپ) رسیده باشد، شما درد شدید یا حساسیت به سرما و گرما حس خواهید کرد. در این شرایط، ابتدا باید درمان ریشه یا همان عصب کشی انجام شود تا عفونت تخلیه گردد. معمولا دندان هایی که عصب کشی می شوند، به دلیل شکنندگی بالا، بلافاصله نیاز به روکش دارند.
ایمپلنت دندان؛ جایگزینی برای دندان از دست رفته
در مواردی که شکستگی عمودی باشد یا تا عمق ریشه ادامه یابد، دندان دیگر قابل ترمیم نیست. در این حالت، بهترین راهکار برای حفظ سلامت استخوان فک و جلوگیری از جابجایی سایر دندان ها، کشیدن دندان شکسته و جایگزینی آن با ایمپلنت دندان است.
هزینه ترمیم دندان آسیاب در سال 1404
یکی از دغدغه های اصلی پس از شکستن دندان آسیاب، هزینه های درمان است. قیمت نهایی به تخصص دندانپزشک، متریال مورد استفاده و میزان آسیب بستگی دارد. در جدول زیر، برآورد قیمت خدمات مختلف را برای سال جدید مشاهده می کنید:
| نوع درمان دندان شکسته | بازه قیمتی حدودی (تومان) | توضیحات |
|---|---|---|
| باندینگ و ترمیم کامپوزیت | ۲,۰۰۰,۰۰۰ – ۴,۰۰۰,۰۰۰ | مناسب برای شکستگی های جزئی |
| اینله و آنله (سرامیکی/فلزی) | ۵,۰۰۰,۰۰۰ – ۸,۰۰۰,۰۰۰ | برای شکستگی های وسیع بدون نیاز به روکش |
| روکش دندان (نصب و ساخت) | ۶,۰۰۰,۰۰۰ – ۱۲,۰۰۰,۰۰۰ | بسته به جنس (Pfm یا فول زیرکونیا) |
| عصب کشی (تک کانال تا ۳ کانال) | ۴,۰۰۰,۰۰۰ – ۷,۵۰۰,۰۰۰ | در صورت رسیدن شکستگی به عصب |
| جراحی افزایش طول تاج | ۳,۰۰۰,۰۰۰ – ۵,۰۰۰,۰۰۰ | در شکستگی های زیر لثه |
| ایمپلنت دندان (کامل) | ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ – ۳۵,۰۰۰,۰۰۰ | در صورت غیرقابل نگهداری بودن دندان |
جمعبندی
شکستن دندان آسیاب شاید در لحظه اول ترسناک به نظر برسد، اما با پیشرفت های دندانپزشکی تقریبا برای هر نوع شکستگی راه حلی وجود دارد. مهم ترین نکته، زمان است؛ هر چه دیرتر برای درمان اقدام کنید، احتمال سرایت پوسیدگی به ریشه و افزایش هزینه ها بیشتر می شود. اگر دندان شما لبپر شده یا شکسته است، همین امروز با یک متخصص مشورت کنید تا از کشیدن دندان جلوگیری کنید.
سوالات متداول
خیر؛ برخلاف استخوان ها، دندان ها قابلیت خودترمیمی ندارند. هرگونه ترک یا شکستگی برای جلوگیری از تجمع باکتری و عفونت ریشه، حتما باید توسط دندانپزشک ترمیم شود.
بله. نبودِ درد به معنای نبودِ مشکل نیست. دندان شکسته بدون درد معمولا دارای لبه های تیز است که زبان را زخم می کند و بستری برای پوسیدگی های شدید در آینده فراهم می سازد.
اصلی ترین دلیل این اتفاق، دندان قروچه یا براکسیسم است. فشار شدیدی که فک ها در خواب به هم وارد می کنند، می تواند به راحتی باعث ایجاد ترک یا خرد شدن دندان های آسیاب شود.
تا زمان مراجعه به پزشک، از جویدن غذا با سمت آسیب دیده خودداری کنید. غذاهای نرم، ولرم و مایعات بهترین گزینه هستند. از مصرف خوراکی های بسیار سرد، داغ یا سفت پرهیز کنید.
